Jacob van Hemsrode

Sociaal

⁽⁵⁴¹³⁾, ⁽⁶⁵⁴⁹⁾, ⁽⁶⁵⁵⁰⁾ en archiefgegevens verwerkt in genealogie

Antecedenten en origine

Hemsrode was een heerlijkheid te Anzegem in het arrondissement Kortrijk, gehouden van het leenhof van de Stenen Man van Oudenaarde; het foncier bestond uit een hoeve, grachten, wallen, bossen, weiden, akkers en vijvers en was 40 à 44 bunder of 57 à 63 ha groot; ze telde 34 achterlenen en wordt in detail beschreven in ⁽³⁵³²⁾ en ⁽⁶²⁹¹⁾
de familie Van Hemsrode is van adellijke afkomst ⁽⁵⁴¹³⁾; eind 13de eeuw kwam reeds een Joos, heer van Hemsrode voor; de heerlijkheid kwam in de 14de eeuw in bezit van de heren Van Halewijn en in de 15de eeuw van Roeland van Uutkerke ⁽³⁵³²⁾
Margareta van Hemsrode, priores van het hospitaal van Oudenaarde v1232 ⁽⁵⁴¹⁸⁾
Jan van Hemsrode, in 1329 tot ridder geslagen, stond reeds in dienst van Robrecht van Bethune en leverde ookonden af in naam van Lodewijk van Nevers, vanaf 1329 was hij zijn hofmeester ⁽⁵⁴¹³⁾
Joos van Hemsrode, broer van de voorgaande Jan, schildknaap vanaf 1329, baljuw van het Waasland 1318-1319, raadsheer vanaf 1326, ontvanger van Vlaanderen v1327, baljuw van Veurne in deze periode, rekenmeester v1334 ⁽⁵⁴¹³⁾
Josse de Hemsrode, schepen van Oudenaarde v1328, kamerknecht van de graaf, commissaris van de graaf in een enkwest v1349-1350 ⁽⁴⁴⁵⁰⁾
Josse de Hemsrode, baljuw van Veurne, voerde in 1328 een enkwest uit in Kassel i.v.m. de dode rebellen; algemeen ontvanger van Vlaanderen onder Lodewijk van Nevers; hij was een vertrouwenspersoon van de graaf ⁽⁴³⁸⁷⁾
de familie van Hemsrode telde tijdens de eerste helft van de 14de eeuw verschillende leden in het Vlaamse ambtenarenapparaat ⁽⁴³⁸⁷⁾

Familie

Grootvader: tot de oorspronkelijke familie van Hemsrode behoorde Jacob van Hemsrode, zoon van Jan van Hemsrode, hofmeester van Lodewijk van Nevers in 1333, buitenpoorter van Oudenaarde sinds 1349, in dienst van Lodewijk van Male als slotvoogd van het grafelijk kasteel te Gent aan 30 lb par jaarwedde ca. 1350, baljuw van Asper-Zingem 1376-1377, een grafelijk domein bij Oudenaarde; in 1376 kocht hij de naburige heerlijkheid Landergem ⁽³⁵³¹⁾, had het steenwaerderschap van Sint-Anna-ter-Muiden als schenking van de graaf ontvangen ⁽⁷⁴⁶⁴⁾; ridder en hofmeester van Lodewijk van Male, v1365 ⁽³⁹¹⁰⁾ Vader: Wouter van Hemsrode, zoon van deze Jacob van Hemsrode, hij overleed in 1416-1417 en in 1418 werd een staat van goed voor hem opgemaakt te Oudenaarde [dus ook zeker buitenpoorter]; hij liet 3 legitieme kinderen na: Jacob, Liesbeth en Katelijne, en minstens 2 bastaardzonen, Frans en Rogier ⁽⁶²⁹¹⁾ Moeder: zijn moeder, wiens naam we niet kennen, overleed in 1427 ⁽⁶²⁹¹⁾

Huwelijk

Getrouwd met Katelijne van de Woestine v1452 ⁽³⁹¹¹⁾, dit huwelijk bleef waarschijnlijk kinderloos ⁽⁶²⁹¹⁾

Netwerken

neef van ridder Jan van Meetkerke, heer van Snellegem, schepen en ontvanger van het Brugse Vrije ⁽⁶⁵⁵¹⁾
hij was de neef en de naaste erfgenaam van Bruggeling Joris van der Vlamincpoorte, overleden in 1463; hij kreeg van de GR een positief antwoord op zijn verzoek het voorrecht van inventaris te krijgen, omdat hij het risico niet durfde te nemen de erfenis zomaar op te nemen, uit vrees dat ze te zwaar met schulden belast zou zijn; hierbij moest hij enkel deze schulden betalen voor zover ze het positief saldo van de goederen niet overschreden ⁽²⁸⁹⁵⁾

Overlijden

Hij stierf in 1469 te Parijs (62941)

Contemporaine vermeldingen

Percheval de Hemsrode, "escuier pannetier" v1479 ⁽¹⁰²⁰⁾, met een diplomatieke opdracht onder MvO ⁽³⁷⁷²⁾
op 1/4/1458 zonden de commissarissen van financiën een wapendeurwaarder naar Jan van den Driessche en Josse de Hemsrode om hen onmiddellijk te dagvaarden op straffe van verbanning en verbeurdverklaring van lijf en goed; ze werden een tweede maal gedagvaard te Ieper op 10/5/1458 [en deze keer werden ook wapendeurwaarder Jan Polet, eertijds ontvanger van de Zale van Valenciennes en Jehan Marlette, ontvanger van de dodehandsrechten gedaagd] een derde maal op 6/6/1458 en een vierde maal op 19/8/1458 ⁽³³⁰⁵⁾
Josse de Hemsrode, schepen van Kortrijk 1479 ⁽⁴²⁵²⁾
Catharine van Heemsrode, religieuze van OLV-Nieuwenbos te Heusden v1396 ⁽⁵⁶³⁸⁾

Carrière

Baljuw van Ieper 1441-1451 ⁽⁶²⁹¹⁾ Op 4/10/1449 gaf de RVV de Ieperse schepenen gelijk in hun zaak tegen hun baljuw Jacob van Hemsrode die tegen de privilegies in voorwerpen uit het huis van een beboete persoon had geconfisqueerd om de boete te betalen; hij werd veroordeeld tot teruggave ⁽⁴²⁹⁷⁾ Op 3/9/1450 werd hij door de RK veroordeeld tot terugbetaling van de som van 362 lb 18 s 8 d par die hij als derde van de boeten in Ieper, verschuldigd was aan de burggravin van Ieper, maar onterecht achtergehouden had ⁽⁷⁷⁰²⁾ Baljuw van Gent, 6/8/1453-15/9/1453 ⁽³⁵³¹⁾; hiervoor kreeg hij na een rekwest op advies van de kanselier voor deze 36 dagen 36 gouden schilden ⁽⁷⁶⁴⁷⁾

Hoofdcarrière

Raadsheer in de RVV, commissie 26/8/1452, eedaflegging 19/9/1452, tussen deze datum en Kerst 1453 179 dagen aanwezig in de dienst [NB: Gerard van Gistel werd slechts 4 maanden na zijn dood vervangen, was dit als gevolg van de burgeroorlog?] ⁽¹⁶⁹⁹⁾; in 1457 215 dagen aanwezig, met inbegrip van de periode dat er pest heerste te Ieper (augustus tot 6/10/1457) en in 1458 187 dagen aanwezig ⁽¹⁷¹⁸⁾; in 1459 249 dagen aanwezig en in 1460 196 dagen ⁽¹⁷⁵⁴⁾; in 1461 229 dagen aanwezig ⁽¹⁷⁹⁶⁾; tussen Kerst 1461 en Sint-Jan 1462 171 dagen aanwezig, laatste vermelding ⁽¹⁸⁰⁶⁾ Hij was aanwezig op de zittingen in 1453 ⁽²²⁶⁶⁾, 1454 ⁽²²⁸⁹⁾, 1455 ⁽²²⁹⁴⁾, 1456 ⁽²³¹²⁾, 1457 ⁽²³²⁹⁾, 1458 ⁽²³⁴⁴⁾, 1459 ⁽²³⁵⁸⁾, 1460 ⁽²³⁷³⁾, 1461⁽²³⁹⁴⁾, 1462 ⁽²⁴¹³⁾, 1463 ⁽²⁴¹⁸⁾

Taken en dienstreizen

hij maakte de rekening op van de rechten van de halle, draperie en de "langhemaerct" te Ieper, als baljuw van Ieper 1441-1447 ⁽²⁷¹⁸⁾
in 1453 mobiliseerde hij samen met Jehan de Commines mannen voor de verdediging van stad en kasselrij Ieper tegen de opstandige Gentenaars ⁽⁸²⁵⁾
commissaris van wetsvernieuwingen te Oudenaarde 1439, samen met Baudouin d'Ognies, gouverneur van Rijsel; 1440 samen met d'Ognies en met Willem de Wale; 1441 samen met d'Ognies en Hubracht de Stoppelare, baljuw van de Oudburg ⁽⁴²⁷¹⁾
commissaris van wetsvernieuwingen te Ieper 1443, 1446 ⁽⁶²⁴³⁾
in 1467 leidde messire Jaques, seigneur de la Hemrode, een aantal wapenlieden in de veldtocht tegen Luik ⁽⁹⁴⁰⁾

Bezit

Leenbezit: * in 1452 schonk de hertog hem de helft kwijt van de rechten die hij moest betalen voor de verkoop van de heerlijkheid Landegem, afhangend van het leenhof van Oudenaarde ⁽²⁸⁷⁸⁾ * na de dood van zijn vader Wouter kreeg hij de heerlijkheid Landegem, geschat op 499 lb 13 s 9 d par; zijn moeder had tot haar dood in 1427 als bijleving recht op de helft van de roerende goederen en inkomsten van Landegem; zijn beide zusters moest hij een rente betalen: 36 lb par voor Liesbeth, 12 lb 6 s par voor Katelijne ⁽⁶²⁹¹⁾ * in 1446 verkochten Jacob van Hemsrode en zijn vrouw Katelijne van den Woenstene een erfelijke jaarrente van 20 lb gr tourn, bezet op de heerlijkheid van Landegem in de parochies Anzegem en Ingooigem, aan Jan Wielant ⁽³⁹¹¹⁾

Debet: * op 20/4/1446 kreeg hij toestemming van de RVV een rente van 20 lb gr te bezetten op de heerlijkheid Landegem; de baljuw en leenmannen van de Stenen Man van Oudenaarde moesten hiertoe het nodige doen, hij zat immers in financiële moeilijkheden; hij verkocht die rente voor 400 lb gr aan Geraard van de Rine, procureur van Rogier van den Brande, voogd van Maarten van de Leene, die hem in feite kocht in opdracht van Jan Wielant; Katelijne, vrouw van Jacob verzaakte hierbij tevens aan haar rechten van bijleving of douairie voor die 20 lb gr ⁽⁶²⁹¹⁾ * hij erkende op 26/5/1451 dat hij zijn neef Jan van Meetkerke sinds lang een bedrag van 500 lb gr torn Vl schuldig was; hij beloofde deze som binnen de 14 nachten te betalen en gaf de heerlijkheid Landegem als onderpand; op 17/5/1452 hadden onderbaljuw en leenhof van de Stenen Man van Oudenaarde immers bekend gemaakt dat dit onderpand overgegaan was naar van Meetkerke omdat de schuld niet werd betaald ⁽³⁹¹¹⁾; toen op 10/6/1451 de geleende som nog niet was terugbetaald, eiste Jan van Meetkerke voor baljuw en mannen van de Stenen Man de terugbetaling; deze procedure werd nog eens herhaald op 25/6/1451 en na alle juridische formaliteiten zoals de "sterrewachtingen" en de kerkgeboden, werd op 16/1/1452 Jan van Meetkerke ingeërfd als leenhouder van Landegem; Jacob moest dan nog de verkooptax van de tiende penning op Landegem betalen, waarvan hem de helft werd kwijtgescholden door de hertog, zodat hij nog steeds 300 lb par aan de baljuw van Oudenaarde moest betalen; dit alles werd geoorkond en bezegeld voor de Stenen Man op 17/2/1452 ⁽³⁹¹¹⁾

Cultureel

Wapen:
* familiewapen: "in goud een keper van zeel, beladen met drie ringen van zilver", het huidige schild van de gemeente Anzegem ⁽³⁵³²⁾ ⁽⁶²⁹¹⁾

Stichtingen: * zijn moeder plaatste een zerk voor zijn vader in de parochiekerk van Anzegem en liet een heel jaar 2 missen per week lezen ⁽⁶²⁹¹⁾ ⁽⁷⁸¹⁰⁾ * na de dood van zijn moeder betaalde hij de pastoor van Anzegem een som om wekelijks voor haar nagedachtenis een mis te laten lezen ⁽⁶²⁹¹⁾ ⁽⁷⁸¹⁰⁾

Referenties

(192) Archives Départementales du Nord (Lille), Série B (Chambre des Comptes): 4098, 43v
(825) Archives Départementales du Nord (Lille), Série B (Chambre des Comptes): 2012, 444r
(940) Archives Départementales du Nord (Lille), Série B (Chambre des Comptes): 2064, 476r
(1020) Archives Départementales du Nord (Lille), Série B (Chambre des Comptes): 2118, 258r
(1699) Archives Départementales du Nord (Lille), Série B (Chambre des Comptes): 4103, 152v
(1718) Archives Départementales du Nord (Lille), Série B (Chambre des Comptes): 4104, 79v
(1754) Archives Départementales du Nord (Lille), Série B (Chambre des Comptes): 4105, 93v
(1796) Archives Départementales du Nord (Lille), Série B (Chambre des Comptes): 4106, 72r
(1806) Archives Départementales du Nord (Lille), Série B (Chambre des Comptes): 4107
(2266) Rijksarchief Gent, fonds Raad van Vlaanderen, reeks "Akten en Sententiën": 2368
(2289) Rijksarchief Gent, fonds Raad van Vlaanderen, reeks "Akten en Sententiën": 2369
(2294) Rijksarchief Gent, fonds Raad van Vlaanderen, reeks "Akten en Sententiën": 2370
(2312) Rijksarchief Gent, fonds Raad van Vlaanderen, reeks "Akten en Sententiën": 2372
(2329) Rijksarchief Gent, fonds Raad van Vlaanderen, reeks "Akten en Sententiën": 2374
(2344) Rijksarchief Gent, fonds Raad van Vlaanderen, reeks "Akten en Sententiën": 2377
(2358) Rijksarchief Gent, fonds Raad van Vlaanderen, reeks "Akten en Sententiën": 2377
(2373) Rijksarchief Gent, fonds Raad van Vlaanderen, reeks "Akten en Sententiën": 2379
(2394) Rijksarchief Gent, fonds Raad van Vlaanderen, reeks "Akten en Sententiën": 2381
(2413) Rijksarchief Gent, fonds Raad van Vlaanderen, reeks "Akten en Sententiën": 2385
(2418) Rijksarchief Gent, fonds Raad van Vlaanderen, reeks "Akten en Sententiën": 2385
(2718) Algemeen Rijksarchief Brussel, fonds Rekenkamers: 44556
(2878) ARA, Rekenkamers, Oorkonden van het Zegelrecht (I: cedules; II: charters): II, 222
(2895) ARA, Rekenkamers, Oorkonden van het Zegelrecht (I: cedules; II: charters): II, 909
(3305) Archives Départementales du Nord (Lille), Série B (Chambre des Comptes): 2030, 223, 229v, 234v, 251v
(3531) VAN ROMPAEY (J.),Het grafelijk baljuwsambt in Vlaanderen tijdens de Bourgondische periode, Brussel, 1967 (VKAWLSK, KL, nr. 62): , 626, 631
(3532) Castellain & Santens (1990)
(3772) FOBE (A.-M.), De diplomaten van het Boergondische hof (1477-1506), onuitgegeven licentiaatsverhandeling RUG, Gent 1970: , B/39
(3910) WARLOP (E.), Inventaris van het Fonds d'Ennetières, Brussel, 1981: , 236
(3911) WARLOP (E.), Inventaris van het Fonds d'Ennetières, Brussel, 1981: , 303, 312, 314
(4252) BAUWENS (J.), Bijdrage tot de geschiedenis der stadsinstellingen van Kortrijk tot 1494, onuitgegeven licentiaatsverhandeling, RUG, Gent, 1962: , 125
(4271) VAN LERBERGHE (L.) & RONSSE (J.) (ed.), Audenaerdsche Mengelingen, 5 dln., Oudenaarde, 1841-1852: , II, 196-197
(4297) DIEGERICK (I.L.A.), Inventaire analytique et chronologique des chartes et documents appartenant aux Archives de la Ville d'Ypres, 7 dln., Bruges, 1853-1868: , III, 201
(4387) NOWE (H.), Les baillis comtaux de Flandre des origines à la fin du XIVe siècle, Brussel, 1928: , 90, 92, 95, 97
(4450) DE LIMBURG-STIRUM (T.) (ed.), Cartulaire de Louis de Male, 1348-1356, 3 dln., Brugge, 1898-1901: , I, 74, 51, 148, 192
(4712) Archives Départementales du Nord (Lille), Série B (Chambre des Comptes): 31, 130r
(5413) VANDERMAESEN (M.), De besluitvorming in het graafschap Vlaanderen tijdens de 14de eeuw ... Lodewijk II van Nevers (1322-1346), onuitgegeven doctoraatstverhandeling RUG, 6 dln., Gent, 1977: , 65-71
(5418) Stadsarchief Oudenaarde: , hs. Inventaris, dl. 2, 190
(5638) BERLIERE (U.) e.a., Monasticon Belge (voortgezet door het Centre National de recherche d'histoire religieuse): , VII/3, 403
(6046) BLOCKMANS (W.P.) (ed.), Handelingen van de leden en van de staten van Vlaanderen : regering van Filips de Goede (10 september 1419 - 15 juni 1467), dl I: na de onderwerping van Brugge (4 maart 1438), Brussel, 1995: , n° 1188
(6243) Koninklijke Bibliotheek Albertina, Brussel: , FM, Hs. 103, II, passim
(6291) SANTENS (F.), De heerlijkheden Heestert, Hemsrode en Landergem gehouden van de Stenen Man te Oudenaarde: genealogisch en leenrechterlijk onderzoek (2e helft 14e eeuw - 1e helft 16e eeuw), onuitgegeven licentiaatsverhandeling KUL, Leuven, 1989: , 56-57, 111-114
(6548) Ano, III, 221
(6549) DE L'ESPINOY (Ph.), Recherche des Antiquitez et Noblesse de Flandres, Dowaai, 1631: , 229
(6550) GAILLIARD (J.), Bruges et le Franc, ou leur magistrature et leur noblesse avec des données historiques et généalogiques sur chaque famille, 6 dln., Brugge, 1857-1864: , II, 107
(6551) VAN BETSBRUGGE (A.), De bezitters van Landergem in Anzegem. Genealogische aantekeningen 14de-16de eeuw, 1983, in: Jaarboek van de Geschied- en Heemkundige Kring "De Gaverstreke", 11, 1983, pp. 183-205:
(7464) SOENS (T.), Rentmeesters, tollenaars en de anderen. Een onderzoek naar de beheerders van het grafelijk domen in Vlaanderen (1372-1404), III, bijlagen, onuitgegeven licentiaatsverhandeling RUG, Gent, 1999:
(7647) Archives Départementales du Nord (Lille), Série B (Chambre des Comptes): 17675
(7702) Archives Départementales du Nord (Lille), Série B (Chambre des Comptes): 31, 130r
(7810) MOERMANS (K.), De culturele expressies van de raadsheren van de Raad van Vlaanderen (1419-1477), onuitgegeven licentiaatsverhandeling RUG, Gent, 1999: