Jan van den Berghe
Sociaal
Problematische identificaties door de frequentie van deze naam: waarschijnlijk de familie uit het Kortrijkse en het Brugse Vrije
(6354), (6305), (3262), (3264), (3265), (6456) en (6457) en archiefgegevens verwerkt in genealogie: geeft zeer veel gelijkluidende namen maar weinig aanknopingspunten en verbanden, verwantschap met de families van Lichtervelde, van Rooden, de Witte, van Uitkerke, van Haveskerke, Poltus, van Moerkerke
Antecedenten en origine
- al in de jaren 1360-1370 kwamen leden van de familie van den Berghe voor in de magistraatslijsten van het Brugse Vrije (4347); de tak die in Brugge zelf actief was, hebben we hier echter niet aan kunnen linken; er was een Brugse hosteliersfamilie die deze naam droeg, o.a. Tiedeman van den Berghe (7137)
- mr. Jan van den Berghe, wethouder van Pamele v1373 (4250)
- mr. Wauter van den Berghe, wethouder van Pamele v1371 (4250)
- Jan van den Berghe, schepen van het Brugse Vrije v1374 (5372)
- Jan van den Berghe, vermogend poorter van Brugge, nam deel aan de [verplichte?] lening in 1378-79 en leende de stad 5 lb gr (5373)
- Jan van den Berghe, lid van het Brugse weversambacht v1382 (5374)
- Joos van den Berghe, pensionaris van het Brugse Vrije v1385 - ca. 1403 (3842)
- in de parochie Lendelede in de Roede van Menen in de Kasselrij Kortrijk had de familie van den Berghe een groot aanzien, wat blijkt uit het feit dat zij werden aangeduid omdie parochie te vertegenwoordigen bij het opstellen van de kasselrijrekeningen: Pieter van den Berghe deed dit 1428-1430, Jan van den Berghe 1430-1447, soms samen met Zeger van den Berghe, daarna namen Joris en Rogier van den Berghe deze verantwoordelijkheid op (6354)
- Alard van den Berghe, klerk en secretaris van Sluis 1379-1385, ontvanger van Sluis 1386-1392 (7457)
- er waren een aantal van den Berghe's te Oudenaarde eind 14de eeuw (5419)
- mr. Jan van den Berghe [sic!] te Oudenaarde v1367, naast zijn "knaap mr. Hughen"; v1374: hij schonk zijn boeken, te Oudenaarde en te Parijs, aan zijn zoon mr. Daneele van den Berghe (5419)
- Willem van de Berghe schepen van Oudenaarde 1425, 1427 (4253)
- er was ook een aanzienlijke gelijknamige familie in het 14de-eeuwse Dendermonde, waarvan sommige leden ook heerlijkheden bezaten; Limpens veronderstelt dat ze hun woonst naar West-Vlaanderen hebben verplaatst in de 15de eeuw, maar levert hiervoor geen enkele ernstige aanwijzing (5945)
- Arnold van den Berghe, schepen van Dendermonde 1304 (4179)
- Gijzel van den Berghe, schepen van Dendermonde 1311-1312 (4179)
- Hendrik van den Berghe, schepen van Dendermonde 1360, 1364, 1365 (4179)
- Arnold, Cornelis en Hendrik van den Berghe, schepenen van Dendermonde 14de eeuw (5945)
- Pieter van den Berghe, drapier te Dendermonde v1370 (5945)
- onder de voorname gesneuvelden tijdens het beleg van Dendermonde in 1380 was er een Jan van den Berghe (5945)
Familie
Waarschijnlijk geboren te Handzame in het derde kwart van de 14de eeuw (3262)
Ouders: Joos van den Berghe (15), zoon van Nicolaas en heer van Booitshoeke bij Veurne en Watervliet te Handzame, uit "familie van schepenen van het Brugse Vrije", verschillende keren zelf schepen van het Brugse Vrije, en burgemeester in 1386 (6393) en Germaine van Lichtervelde (3262), dochter van Rogier van Lichtervelde, raadsheer van de graaf van Vlaanderen [Lodewijk van Male] (6457) (3262)
Zuster: Isabel, gehuwd met Victor Dewitte; ze stierven beiden in 1403 (6457) (3262)
Broer: messire Lodewic van den Berghe, gestorven vóór 1422, had een bastaardzoon Achilles, gelegitimeerd ca. 1422 (7616)
Huwelijk
In 1398 is hij gehuwd met Margaretha van Roden (3262) ook wel Maria van Roden, dochter van Josse; ze stierf op 22/3/1447 (6457)
Nageslacht
Dochter: Jehanne, die huwde in 1418 (3262)
Zonen:
* hij had minstens twee zonen: Jan en Oste [of waren dit al kleinzonen?] en misschien nog Luuc, Jacob en Simon; Oste huwde met Johanna Reneaulx en had bij haar een zoon Joos van den Berghe (6316) [of was deze een andere Jan van den Berghe?]
* zijn oudste zoon Josse,uit het huwelijk dat Jan van den Berghe in 1397-98 sloot en dus al meer dan 20 jaar, liet hij op vraag van wijlen de hertogin van Bourgondië vanaf 1422 opvoeden aan het hof van Johanna van Harcourt, gravin-weduwe van Namen, om Frans en een adellijke levensstijl te leren (3264) (7705); hij werd heer van Watervliet en Booitshoeke, burgemeester van het Vrije in 1448, schepen in 1449; hij was gehuwd met Alix van Haveskerke (6457); hij stierf in 1459; hij had als kinderen Joos, Jan en Josine (6457) = Josse van den Berghe, ridder, heer van Watervliet, schout van Brugge, overleden op 25/4/1458 en met zijn echtgenote te Handzame begraven (3529), schepen van het Brugse Vrije v1449, 1456 (5861); Josse zou o.a. burgemeester en schepen van het Brugse Vrije, worden en stierf in 1459 in het kasteel van Handzame (3264); burgemeester van schepenen van het Brugse Vrije 1448 (4347); Joos van den Berghe, schepen en afgevaardigde van het Vrije op Ledenvergadering v1447, 1451 (6036); hijzelf had weer een zoon Jan (7208)
* Louis [Lonis?] van den Berghe, gehuwd met Maria van den Bete, schepen van het Vrije, had als kinderen Louis, Georges en Marie (6457)
* maistre Jehan van den Berghe v1473 (7250) [is dit een mogelijke zoon?]
* zijn bastaarddochter Strassien, gehuwd met Jan Ysac, Kortrijks poorter [cfr. zijn "Bede van Brulocht", het enige persoonlijke document in zijn "Protochole in Vlaemsche" (7382)
[dit alles is maar zeer voorwaardelijk]
Netwerken
- in 1398 kreeg hij van het Brugse Vrije 36 lb par voor zijn huwelijk (3262)
3/7/1424 zond de RVV hem een bode te Handzame, "affin qu'il voulsist parler a la loy du Franc et les induire qu'ilz ne procedassent point a jugier les ces pour cause du prisonnier a Dixemue car ilz avoient intencion d'y pourveoir tellement qu'il ne seroit plus besoing d'en plus aucunement poursievir au plaisir de Dieu" (3692)
- in 1410 vertegenwoordigde hij de abdij van Bealieu te Petegem bij Oudenaarde; hij gaf "in haar naam" een stuk land in Tiegem in erfelijke rente (4608)
- schepen van jonker Johannes van Viaene, heer van [Sint-Lievens-?] Esse v1426 [=?]
- op 14/11/1410 werden te Brugge voogden aangesteld voor het beheer van de goederen van de wezen van mer Lonis van den Berghe, ridder, bij zijn echtgenote Margaretha; het ging om een grote erfenis bestaande uit huizen te Brugge, baar geld, leengoed in Esen en elders; op 25/10/1420 werd één van de oorspronkelijke voogden, heer Jan de Hont, uit zijn ambt "verlaten" en vervangen door Jan van den Berghe [=?], maar vermits deze "vremde" was, werden Jan Honin en Clais de Calkere als zijn borgen aangesteld (7368)
Overlijden;
Hij is gestorven op 7/10/1439 (3262)
Contemporaine vermeldingen
- messire Joose de le Berghe, ridder, in Ieper-ambacht v1474 (7338)
- Joos van den Berghe, baljuw van de Vier Ambachten v1403 (3482)
- Louis [Lonis?] van den Berghe, schepen van het Brugse Vrije in de jaren 1410-1420 (4347)
- Jooris van den Berghe, schepen van het Brugse Vrije v1485, 1486, 1487, 1490, 1492 ["heer van Watervliet", is dit dus nu de zoon van Joos, wiens titel hij had overgenomem?], 1496 (4293)
- mr. Ryckaert van den Berghe, pensionaris van het Brugse Vrije v1485 (4347)
- mr. Jan van den Berghe, pensionaris van het Brugse Vrije v1490, 1492, 1494, 1495 (4347)
- Joos van den Berghe, heer van Watervliet, schepen van het Brugse Vrije v1482, 1487 (5864) [= kleinzoon?]
- her Tideman van den Berghe, burgemeester van Brugge v1385 (3842); werd op 14/10/1385 aangesteld als hertogelijk raadsheer tegen 100 fr wedde per jaar (6154); heer van Watervliet, bezat een leen te Erkegem (6286)
- her Lonis van den berghe, hoofdman [en schepen?] te Brugge en afgevaardigde op Ledenvergaderingen v1404 (3842), 1405, 1406 (4018)
- Lonis van den Berghe [=?], schepen? en afgevaardigde van het Brugse Vrije op Ledenvergaderingen v ca. 1413-1419 (4018)-
- Jan, Gillis, Joris en Heinric van den Berghe, Bruggelingen in een lage fiscale klasse v1384-1396, kuiper en tijkwerker, waarschijnlijk geen verwantschap (4504)
- Jan van den Berghe, burgemeester en schepen van het Vrije in de periode ca. 1395-1401 (3842); burgemeester van raden van het Brugse Vrije 1399 (4504)
- Achilles van den Berghe, poortbaljuw van Veurne 1435-1442 (6934)
- Achilles van den Berghe had van Jan zonder Vrees voor zijn leven het klerkschap van het baljuwschap van Veurne gekregen v1423 (76); in 1426 werd hij benoemd tot ontvanger van de verheffingsgelden en issuerechten in Veurne Ambacht (4706) v1432 (154), v1440-41 (199); in 1438 beraadslaagde hij samen met de ander Veurnse notabelen en edelen over de toenmalige crisissituatie (4669)
- Josse van den Berghe, burgemeester van de stad Veurne 1471 (7982)
- Joos van den Berghe, heer van Watervliet, wordt in 1485 benoemd tot schout van Brugge (4121), schepen van Kortrijk 1484, 1488, 1493, 1494, proost in 1489 [is deze ook heer van Watervliet? dit staat er nergens bij, waarschijnlijk een andere] (4245)
- Joos van den Berghe, schepen van het Brugse Vrije, v1481 ["heer van Watervliet"], 1484, 1485, 1486, 1487 (4347)
- Silvester van den Berghe, deelman van het Sint-Janszestendeel te Brugge 1474, 1479 (4174)
- Cornelis van den Berghe, vinder van de Brugse makelaars voor de "hosteliers" 1474, deelman van het Sint-Janszestendeel 1475 (4174)
- Adriaan van den Berghe, pensionaris van Brugge v1502 (4651)
- Philippe van den Berghe, raadsheer van MvO en Filips de Schone, diplomatiek actief ca. 1493-1496, i.v.m. muntzaken (3773)
- een aantal Van den Berghe's uit Ruddervoorde worden in de eerste helft van de 15de eeuw Brugs poorter (4524)
- Oste van den Berghe, proost van Kortrijk 1477, schepen 1464, 1468, 1470 (4245)
- Oste van den Berghe bevond zich in de hoogste vermogensklasse van Kortrijk in 1477-1488, met een vermogen groter dan 500 lb gr (5921)
- Joos van den Berghe, proost van Kortrijk 1489 (4245)
- Jan van den Berghe, schepen van Kortrijk 1451 (4245)
- Jan van den Berghe, schepen van Kortrijk v1446, net als zijn broers en zuster drapier, zoon van Gossin
- Antheunis van den Berghe schepen van Kortrijk 1489 (4245)
- Willem van den Berghe bevond zich in de vierde hoogste vermogensklasse van Kortrijk ca. 1477-1488, met een vermogen tussen de 100 lb en de 200 lb gr (5921)
- Joos van den Berghe, deken van de witte kaproenen te Gent 1479-1482, schepen van de keure 1481, 1484, voorschepen van gedele 1491, herenkiezer 1488 (4305); 6de keure 1481, 1484, herenkiezer 1488, voorschepen gedele 1491, 3de keure 1503 (6980)
- mr. Laureins van den Berghe, deken van de Gentse metselaars 1457, 1458, 1460 en 1461, schepen van de keure 1481, 1484, voorschepen van gedele 1491, herenkiezer 1488 (4305); maar: 10de keure 1473, 2de gedele 1486, 6de gedele 1492 (6980)
- mr Adriaan van den Berghe f. Laureins, pensionaris van de keure 1485-1487 (4305)
- Anthonis van den Berghe, burgemeester van Oostende en afgevaardigde op Ledenvergadering 1482 (6104)
- Geromme de le Berghe, valkenier van Filips de Schone v1496 (7031)
- Cornille de le Berghes, kamerheer en raadsheer van Filips, heer van Zevenberge en Zevenbroek, vliesridder, v1502 (7031)
- Johannes de Monte, kanunnik van het kapittel van Saint-Denis te Luik, licentiatus utriusque iure, werd "administrator in spiritualibus" in Mechelen en omgeving v1407 (5761)
- Hillomus de Berghe, in parochiekerk van Handzame ook: "item aliud servicium unius misse institutum per quemdam nobilem virum dominum Hillomum de Berghe, cum viverit militem [nu uitgeoefend door Henricus Zverts] ca. 1455 (5762)
- Judocus vanden Berghe, "censitor" van de tiende van de parochie Handzame, die de abt van Ename toehoorde ca. 1455 (5763)
- Daniele van den Berghe, abdis van de Hemelsdaleabdij te Brugge [1425 -1442], serieuze aangroei van het domein door aankoop en giften onder haar beheer (5764)
- Margaretha van den Berghe, abdis van de Bijloke-abdij [1330 - 1363] (5765)
- Margaretha van den Berghe, abdis van abdij van Oost-Eeklo [1382-1396] (5766)
- Clemens vanden Bergue hield het beneficie van de OLV- kapelanij bij het hoofdaltaar in de parochiekerk van Pittem, kapelaan in de Sint-Maartenskerk te Kortrijk ca. 1455 (5768)
- niet te verwarren met: Guillaume van den Berghe, begin 15de eeuw in dienst van de hertogen van Brabant, uit een Brusselse familie (6761)
Carrière
Schepen van het Brugse Vrije v1376, 1377, 1397, 1398, 1419 1423, 1427, burgemeester van schepenen 1399 (4347) v1394 (3262), schepen en afgevaardigde op Ledenvergaderingen, bijna continu ca. 1406-1419 (4016), periode 1424, 1425, 1426 (3014), 1432 (3035)
Schepen van het Brugse Vrije 1394- bijna 40 jaar lang; burgemeester 1399, 1401, 1419 (6393)
Burgemeester van het Brugse Vrije v1399, 1401, 1419 (3262)
Burchtvoogd en baljuw van het hof van Wijnendale eind 14de eeuw - zeker niet meer in 1407 (3262)
Baljuw van de Vier Ambachten 1401-1405 (6394)
Baljuw van Kortrijk 1405-1407 (6394)
Baljuw van Veurne 1407-1411 (6394)
Schout van Brugge 1411-1412 (2584) (6394)
Waterbaljuw van Sluis 1412-1413 (6394)
Hoofdcarrière
Raadsheer van Jan zonder Vrees vanaf 1407 (3742)
Raadsheer in de entourage van FdG als graaf van Charolais v1411 (6853)
Opgenomen in de RVV vanaf 1411 (6393) [dit lijkt nog occasioneel te zijn]
Hij was aanwezig op de zittingen v1414, 1416 als raadsheer of commissaris [de bronnen suggereren dat hij specifiek raadsheer van de graaf van Charolais was] (4017)
Raadsheer van de hertog v1419; hij kreeg 373 lb 6 s 8 d par uitbetaald voor zijn goede diensten en om hem te helpen bij zijn verhuiskosten van dicht bij Diksmuide naar Gent, waar hij moest komen resideren als raadsheer van de RVV (42); zoals voorgeschreven door de ordonnantie van 10/11/1419 (1152)
Hij was aanwezig op de zittingen in 1420 (1915), 1421 (1935)
In 1422 was hij geen gewoon raadsheer van de RVV meer (7616)
Vanaf 1431 was hij te ziek om nog veel actieve dienst uit te oefenen en legde hij zich toe op literair werk (3262)
Taken en dienstreizen
- commissaris in een zaak, bv. in 1427 (1980) [dus toen hij al geen deel meer leek uit te maken van het vaste korps van de raad]
- commissaris van wetsvernieuwingen te Ieper 1415, 1423, 1426 (6260)
- afgevaardigde van de hertog bij de overname van het graafschap Namen op de plechtigheid van 8/6/1421 voor de graaf van Namen, zijn voornaamste vazallen en de Drie Staten van het graafschap; hij kreeg hierna ook een gift van 200 fr van de hertog (6853)
- in juni 1426 was hij nog afgevaardigde van het Vrije op een vergadering met de Leden en de hertog; op 28/7 moest hij op bevel van de RVV naar de kanselier te Waesmes bij Lille [Wasnes-au-Bac of Wasnes, een leen in Toufflers?] gaan om daar samen met de proost van Sint-Donaas, de soeverein-baljuw en Godfried de Wilde advies te geven over wat de ambassadeurs en de gedeputeerden van de Vier Leden meldden bij hun terugkomst vanuit Engeland (3018)
Bezit
Leenbezit:
* hij erfde in 1407 de heerlijkheden Watervliet, onder Handzame, en Booitshoeke bij Veurne (6394)
* Jehan de le Berghe [=?] was een van de "riverains" [ingelanden] van de watering van Vladslo-Ambacht (4293)
* op 14/10/1410 heeft Jan van den Berghe voor Jan van der Crayen en Jan Maelderen, schepenen in Oudenaarde, in naam van de abdij van Beaulieu aan Gillis van den Ommeslaghe een stuk land te Tiegem in erfelijke rente gegeven voor32 s par per jaar (5767)
* hij bezat in de parochie Wulpen 8 leentjes van samen 32 gemeten groot en 14 achterlenen gehouden van de Burg van Veurne; in 1410-1411 had hij ook een van die achterlenen gekocht en van de hertog toestemming gevraagd en gekregen om al die leentjes te verenigen tot één groot leen dat dan 33,5 gemeten groot was, voor een eenmalig extra verheffingsgeld van 88 lb par, als compensatie voor de verheffingsgelden die zo voor de hertog in de toekomst verloren zouden gaan (7182)
* zijn zoon Joos erfde een leen van 33,5 gemeten met 13 achterlenen in Wulpen, gehouden van de Burg van Veurne (7202)
* zijn zoon Joos erfde een leen van 13 gemeten te Reninge, gehouden van de Burg van Veurne (7202)
* zijn zoon Joos erfde een leen van 10 gemeten te Ramskapelle, gehouden van de Burg van Veurne (7202)
Leenbezit verwanten
[deze latere familieleden die de naam Jan en Joos droegen in de kasselrij Veurne zijn duidelijk zijn kleinkinderen en achterkleinkinderen, en gezien de bronnensituatie moeten we de lenen die zij in bezit hadden mogelijk als beschouwen als lenen die hij zelf bezat]
* in 1457 en 1466 werd een aanzienlijk leengoed gehouden van het Leenhof van Veurne door verschillende personen met de naam Joos en Jan van den Berghe, f. Achilles en f. Jans, en jonkvrouwe Jozine van den Berghe (7274)
* in 1472 leenbezit van de weduwe van Georges, jonkvrouwe Jehanne, Pasquier, Joosse, Jehan f. Joosse, Jehan (7292)
* Jan en Jacob van den Berghe: leenbezit gehouden van het Leenhof van Dendermonde v1469 (7300)
* messire Joos de le Berghe, ridder: leenbezit gehouden van de Zale van Ieper v1474 (7338)
* Jan van den Berghe, zoon van Jan, hield in 1456 een naamloos achterleen gelegen te Deerlijk van de heerlijkheid Te Frans of Ferrants, gehouden van het leenhof van Harelbeke, dat daarvoor in handen was van Zeger Waye (6316)
* Oste van den Berghe, zoon van Jan, hield in 1456 en nog in 1470 het achterleen Te Walle in Deerlijk van de heerlijkheid Te Frans, van het leenhof van Harelbeke, een goed dat door de vorige houder nog verpacht was; ook na zijn dood, in 1486, sloten zijn weduwe Johanna Reneaulx en zijn zoon Joos van den Berghe een pachtcontract af voor de Kortrijkse schepenbank met Joosine Steffenie uit Deerlijk; Joos werd waarschijnlijk later zelf de leenhouder van Te Walle; ook diens zoon meester Cornelis van den Berghe verpachtte Te Walle in 1504 (6316)
* de Kortrijkzaan Pieter van den Berghe hield in 1470 een heerlijke rente van 7 s par als achterleen van Te Walle, dat in 1502 overgeërfd was door zijn zoon Joos; in 1468-69 kocht hij een feodale rente op enkele huizen in het schependom Harelbeke; in 1467-68 kocht hij van Joos Scaec, priester, een klein naamloos leen te Wielsbeke, gehouden van het leenhof van Harelbeke (6305)
* Joos van den Berghe of zijn zoon hielden in 1502 het leen Te Peerbrouc, achterleen van het Mortaenschen te Belllegem, van het Kasteel van Kortrijk; daarnaast had hij ook Ter Coninginne in Rollegem, ook van het Mortaensche, verworven tussen 1470 en 1502, Te Walle te Deerlijk, van het hof van Kooigem, Den Cosbergh te Bellegem, achterleen van Te Walle in Kortrijk-Buiten, een leen van 1 honderd, een heerlijke rente van 7 s par, te Moryns, een heerlijke rente van 7 razieren, alle achterlenen van Te Walle in Kortrijk-buiten te Bellegem, Moeskroen, Kortrijk-buiten en Heule en ook nog een heerlijke rente van 65 razieren, achterleen van Ten Ackere in Kortrijk-buiten; deze Joos was dus een belangrijk personage in de Roede van de Dertien Parochies begin 16de eeuw (6305); Joos van den Berghe, zoon van Pieter hield in 1502 de heerlijke renten Den Cosbergh, achterleen van Te Walle te Kortrijk-buiten van het Kasteel van Kortrijk; in 1470 had de familie het nog niet in bezit maar behoorde het aan de heer van Deerlijk (6305); Joos kocht in 1495-97 de heerlijkheid Ter Wydergracht, gehouden van het leenhof van Harelbeke, voor 41 lb gr - 492 lb par - van priester Jan Boudins; dit leen erfde Anna - Tannekin - van den Berghe in 1502-1503 van haar vader Joos; deze dochter erfde ook een erfelijke rente op enkele huizen in het schependom Harelbeke, dat een rechtstreeks leen was van het leenhof aldaar (6316); Jos bezat in 1502 ook het leen Te Bauwinbussche in Lendelede, gelegen in de Roede van Menen (6354)
* Joos van den Berghe, hield in 1502 een achterleen van de heerlijkheid Kerkhove te Bellegem, en het achterleen Bachterelst van Te Walle in Kortrijk-buiten, beide gelegen in de Roede van Menen (6354)
* Antheunis van den Berghe hield in 1502 het achterleen Ten Argendael van Mosscherambacht in Kortrijk-buiten van het Kasteel van Kortrijk; zijn zoon Jan van den Berghe, gehuwd met Margaretha Noppe, hield in 1502 Ter Plancke, achterleen van Lassus te Dottenijs van het Kasteel van Kortrijk (6305); hij was in 1502 ook heer van Ter Louverie in Heule en Gullegem, een achterleen van het Hof van Heule, gelegen in de Roede van Menen; daarna opgevolgd door zijn zoon Jan (6254)
* Jacob van den Berghe hield in 1470 een achterleen van 6,5 honderd van het Hof van Dottenijs van het Kasteel van Kortrijk; we weten niet of Simon, zoon of broer van Jacob dit leen nog in bezit heeft gehad maar in 1502 behoorde het zijn nakomelingen toe (6305)
* Luuc van den Berghe hield in 1470 de heerlijkheid Ten Perre in Harelbeke, Kuurne en Bavikhove, achterleen van de heerlijkheid Nieuwenhuuse gehouden van het leenhof van Harelbeke; in 1490 was ze in handen van Gillis van den Berghe, in 1514 van diens dochter Joossinekin (6316)
* Bavo van den Berghe hield in 1470 een achterleen van het Hof van Pittem in de Roede van Tielt (6338)
* er was nog een andere Pieter van den Berghe in 1502, geen familie van de rest zoals blijkt uit de wapens, die het achterleen Te Velde hield van de heerlijkheid Rumbeke, gelegen in de Roede van Menen (6354)
* Margriete Storls, vrouw van Jan van den Berghe, hield in 1435 een heerlijkheid, genaamd tHamerbelt, met baljuw en laathof, met boeten van 10 s een 2 s en een aantal renten in natura, gelegen in de parochie Sint-Niklaas, gehouden van het leenhof van Waas (6422)
* Joos van den Berghe hield een renteleen van de heer van Boelare v1473 (7250)
* maistre Jehan van den Berghe hield in 1473 een leen van het kasteel van Liedekerke, gehouden van het Leenhof van Aalst, van 6 dagwanden weide (7250)
Ambtsbezit
- hij kocht in 1414 de foresterie van het bos van Houthulst van het domein om dit ambt in leen te houden, belast met 8 lb par erfrente (15) te betalen aan de spijker van Ieper; de helft van de inkomsten van het bos waren oorspronkelijk voor de heer, de ander helft voor de abdij van Corbie, maar Jan zonder Vrees had indertijd zijn helft verkocht aan Jan van den Berghe, om die erfelijk en onder bepaalde voorwaarden in leen te houden van de Burg van Brugge (212); dit bos en de vijvers behoren aan de abt en de abdij van Sint-Pieters te Corbie en aan de graaf van Vlaanderen, maar de justitierechten en de wilde beesten van het woud komen toe aan de vorst alleen en hiervoor benoemde hij een forestier; voorheen had de vorst het forestierschap verpacht aan schildknaap Philippe de le Crane voor 15 gouden schildenper jaar, maar wegens de grote kosten en uitgaven van de hertogelijke financiën wordt het nu erfelijk in leen gegeven aan Jan van den Berghe, middels de som van 200 schilden "couronnes de France" van 30 gr nieuwe Vl munt; alle specifieke voorrechten verbonden aan dit ambt, zoals het recht om voor zichzelf een bepaalde hoeveelheid hout te kappen, werden opgesomd (2927) (6395)
Huizenbezit:
* hij bezat een "hostel", dicht bij Diksmuide, maar kreeg in 1420 een gift van 373 lb 6 s 8 d om hem te helpen verhuizen naar Gent (42)
* hij verbleef in Handzame: op 26/11/1419 zond de RVV hem een bode in Handzame om hem onmiddellijk te ontbieden continu te komen resideren, ten laatste binnen de 8 dagen, of anders zouden ze de hertog moeten aanschrijven (3682)
Rentenbezit:
* hij bezat een rente op de zevende penning van Brugge ten voordele van zijn zoon Josse, 27 jaar oud, die hij had bij zijn vrouw Margareta van Roden v1426-1427 (138)
Cultureel
Wapen:
* "d'or au sautoir de gueules, chargé de cincq annelets d'argent" (3529), "in lazuur een keper van goud vergezeld van drie schelpen van hetzelfde", afgebeeld in (6354)
* wapen Antheunis van den Berghe v1501: "een keper beladen met een wassenaar en vergezeld van twee, naar links gewende mereltjes in het schildhoofd en een schelp in het schildvoet", naar een zegel uit 1501, afgebeeld in (6354)
* in 1374 was een Jan van den Berghe schepen van het Brugse Vrije, met als wapen "Ecu au chevron, accompagné en chef d'une coquille à dextre et d'une étoile à senestre, et d'une coquille en pointe" (5372) (7754)
Talenkennis:
* in zijn privé-register gebruikte hij hoofdzakelijk het Diets, hoewel hij natuurlijk ook het Frans perfect beheerste en hij ook veel belang hechtte aan een goede opleiding Frans voor zijn zoon (7705)
Boekenbezit [literaire productie]:
Hij was auteur van verschillende werken:
* een formulierboek voor baljuws, het "Protochole in Vlaemsche", ca.1412 [volgens Dekkers ca. 1405] (4400) [dus geschreven als baljuw]
* een register met private brieven, persoonlijke rekwesten, vertoogschriften, kwitanties e.d. (3264), vanaf ca. 1413
op het einde van zijn leven begon hij echte juridische werken te schrijven: [onder invloed van zijn ervaringen in de RVV]
* een moraliserend werk over justitie "Dat Kaetspel ghemoralizeert" in 1431 [ed. J.A. ROETERT FREDERIKSE], zie ook (7384)
* "Juridictien van Vlaenderen" [ed. D. BERTEN], volgens Strubbe vertoont dit werk een typisch gemis aan methodische scholing (2364) een overzicht van de handschriften bij (4400)
Stichtingen:
* in de parochiekerk van Handzame, gewijd aan Sint-Adriaan liet hij 4 missen stichten v ca. 1455 (5760)
Begraafplaats
- hij is begraven in de parochiekerk van Handzame, "son épitaphe figure encore aujourd'hui à l'extérieur du côté sud de l'église de Handzaeme; seules les premières lignes en sont lisibles" (3262); samen met zijn vrouw Maria/Margareta van Rooden (7554)
Referenties
-
(15) Archives Départementales du Nord (Lille), Série B (Chambre des Comptes): 4091, 33r
-
(42) Archives Départementales du Nord (Lille), Série B (Chambre des Comptes): 4091, 196r
-
(76) Archives Départementales du Nord (Lille), Série B (Chambre des Comptes): 4093, 23r
-
(138) Archives Départementales du Nord (Lille), Série B (Chambre des Comptes): 4096, 62r
-
(154) Archives Départementales du Nord (Lille), Série B (Chambre des Comptes): 4097, 64r
-
(199) Archives Départementales du Nord (Lille), Série B (Chambre des Comptes): 4098, 67v
-
(212) Archives Départementales du Nord (Lille), Série B (Chambre des Comptes): 4099, 37v
-
(1152) MOLLAT (M.) - FAVREAU (R.), Comptes Généraux de l'Etat Bourguignon entre 1416 et 1420, I (Recueil des historiens de la France publié par l'Académie des Inscriptions et Belles-Lettres. Documents financiers, dl. 5), Parijs, 1965: 9842
-
(1915) Rijksarchief Gent, fonds Raad van Vlaanderen, reeks "Akten en Sententiën": 2343
-
(1935) Rijksarchief Gent, fonds Raad van Vlaanderen, reeks "Akten en Sententiën": 2344
-
(1980) Rijksarchief Gent, fonds Raad van Vlaanderen, reeks "Akten en Sententiën": 2346, 429v
-
(2584) Algemeen Rijksarchief Brussel, fonds Rekenkamers: 13688
-
(2585) Algemeen Rijksarchief Brussel, fonds Rekenkamers: 13813
-
(2586) Algemeen Rijksarchief Brussel, fonds Rekenkamers: 14006-41007
-
(2927) ARA, fonds "Trésor de Flandre" (Oorkonden van Vlaanderen), 1ste of 2de reeks (resp. nr. of datum): I, 587
-
(3014) BLOCKMANS (W.P.) (ed.), Handelingen van de leden en van de staten van Vlaanderen : regering van Filips de Goede (10 september 1419 - 15 juni 1467), dl I: tot de onderwerping van Brugge (4 maart 1438), Brussel, 1990: , 195, 235, 272, passim
-
(3018) BLOCKMANS (W.P.) (ed.), Handelingen van de leden en van de staten van Vlaanderen : regering van Filips de Goede (10 september 1419 - 15 juni 1467), dl I: tot de onderwerping van Brugge (4 maart 1438), Brussel, 1990: , 301-302, 305
-
(3035) BLOCKMANS (W.P.) (ed.), Handelingen van de leden en van de staten van Vlaanderen : regering van Filips de Goede (10 september 1419 - 15 juni 1467), dl I: tot de onderwerping van Brugge (4 maart 1438), Brussel, 1990: , 568
-
(3262) STRUBBE (E.I.), Jean van den Berghe, écrivain et juriste flamand (13...-1439), in: BCRALOB, 12, pp. 174-201:
-
(3264) STRUBBE (E.I.), De briefwisseling tussen Jan van den Berghe en Johanna van Harcourt (1420-1437), in: HKCG, 125, 1959, pp. 511-525:
-
(3265) STRUBBE (E.I.), Vanden Berghe (Jean), in: BN, dl. 26, 1938, kol. 262-265:
-
(3529) GENDRY (l'abbé), Généalogie de la très-illustre et ancienne maison de Haveskercke, in: Annales de l'Académie royale d'Archéologie de Belgique, 4, 1846, p. 287:
-
(3682) Algemeen Rijksarchief Brussel, fonds Rekenkamers: 21797, 35r
-
(3692) Algemeen Rijksarchief Brussel, fonds Rekenkamers: 21800, 20v
-
(3742) DE BORCHGRAVE (C.), Diplomaten en diplomatie onder hertog Jan zonder Vrees, onuitgegeven licentiaatsverhandeling RUG, Gent, 1992, band 2: bijlagen: , E4
-
(3773) FOBE (A.-M.), De diplomaten van het Boergondische hof (1477-1506), onuitgegeven licentiaatsverhandeling RUG, Gent 1970: , C/13
-
(3842) PREVENIER (W.) (ed.), Handelingen van de leden en van de Staten van Vlaanderen, 1384-1405 : excerpten uit de rekeningen der steden, kasselrijen en vorstelijke ambtenaren, Brussel, 1959: 3, 18, 115, ..., 214, 5, ..., 321, 312
-
(4016) HLS2-3, 84, ... passim, 1340
-
(4017) ZOETE (A.) (ed.), Handelingen van de leden en van de staten van Vlaanderen (1405-1419) : excerpten uit de rekeningen der steden, kasselrijen en vorstelijke ambtenaren, dl. II: 10 maart 1413 - 5 september 1419, Brussel, 1982: , 807, ... passim, 1349
-
(4018) HLS2-3, 28, ... passim, 1301
-
(4121) Stadsarchief Brugge: , Groenenboek B, f°49v
-
(4174) Stadsarchief Brugge: , Register van Wetsvernieuwingen 1468-1501
-
(4179) DE VLAEMINCK (A.), Naamlijst van de schepenen der stad Dendermonde, in: Gedenkschriften van de Oudheidkundige Kring van het Land van Dendermonde, 1, 1866, pp. 1-56:
-
(4245) BAUWENS (J.), Bijdrage tot de geschiedenis der stadsinstellingen van Kortrijk tot 1494, onuitgegeven licentiaatsverhandeling, RUG, Gent, 1962: , passim
-
(4250) VAN LERBERGHE (L.) & RONSSE (J.) (ed.), Audenaerdsche Mengelingen, 5 dln., Oudenaarde, 1841-1852: , V, 327, 328
-
(4253) VAN LERBERGHE (L.) & RONSSE (J.) (ed.), Audenaerdsche Mengelingen, 5 dln., Oudenaarde, 1841-1852: , II, 191, 192
-
(4293) DIEGERICK (I.L.A.), Inventaire analytique et chronologique des chartes et documents appartenant aux Archives de la Ville d'Ypres, 7 dln., Bruges, 1853-1868: , III, 76
-
(4305) HANCKE (K.), Conflict en confiscatie. Een bijdrage tot de kennis van de sociale structuren te Gent op het einde van de XVe eeuw, onuitgegeven licentiaatsverhandeling RUG, Gent, 1995, bijlagen: , 14-15
-
(4347) DELEPIERRE (O.) & PRIEM (F.), Précis analytique des documents que renferme le dépôt des archives de la Flandre Occidentale à Bruges, 3 dln., Bruges, 1840-1842: , X, passim
-
(4397) NOWE (H.), Les baillis comtaux de Flandre des origines à la fin du XIVe siècle, Brussel, 1928: , 402
-
(4400) DEKKERS (R.), Bibliotheca Belgica Juridica, Brussel, 1951: , 12
-
(4504) DE MEYER (I.), Sociale strukturen te Brugge in de 14e eeuw, in: W. Blockmans e.a. (ed.), Studiën betreffende de sociale strukturen te Brugge, Kortrijk en Gent in de 14e en 15e eeuw (SL, 63), 3 dln., Kortrijk - Heule, 1971: & Vanderpijpen, 53, 247
-
(4524) PARMENTIER (R.A.), Indices op de Brugsche Poortersboeken, 2 dln., Brugge, 1938: , 16
-
(4608) VERSCHAEREN (J.), Inventaris van de abdij van Beaulieu te Petegem bij Oudenaarde, Brussel, 1972: , 70, 74
-
(4651) Giliodts (1904-1906), II, 352
-
(4669) RONSE (E.), Jaerboeken van Veurne en Veurnambacht, Veurne, 1853-1855: , 125-127
-
(4706) Archives Départementales du Nord (Lille), Série B (Chambre des Comptes): 31, 34v
-
(5372) GILLIODTS-VAN SEVEREN (L.), Inventaire des Archives de la Ville de Bruges: section première: inventaire des chartes. Première série: treizième au seizième siècle, 6 dln.+ tables, Brugge, 1871-1876: , II, 235
-
(5373) GILLIODTS-VAN SEVEREN (L.), Inventaire des Archives de la Ville de Bruges: section première: inventaire des chartes. Première série: treizième au seizième siècle, 6 dln.+ tables, Brugge, 1871-1876: , II, 351
-
(5374) GILLIODTS-VAN SEVEREN (L.), Inventaire des Archives de la Ville de Bruges: section première: inventaire des chartes. Première série: treizième au seizième siècle, 6 dln.+ tables, Brugge, 1871-1876: , II, 468
-
(5419) VAN BUTSELE (P.), Alfabetische klappers op de staten van goederen van Pamele, typoscr. In SAO: , I, 8
-
(5760) WARICHEZ (J.), Etat bénéficial de la Flandre et du Tournaisis au temps de Philippe le Bon (1455), in: ASHEB, 1909-1912, passim: , V, 439
-
(5761) SOENEN (M.) (ed.), Lettres de Grégoire XII (1406-1415), Brussel, 1976: , 62
-
(5762) WARICHEZ (J.), Etat bénéficial de la Flandre et du Tournaisis au temps de Philippe le Bon (1455), in: ASHEB, 1909-1912, passim: , V, 439
-
(5763) WARICHEZ (J.), Etat bénéficial de la Flandre et du Tournaisis au temps de Philippe le Bon (1455), in: ASHEB, 1909-1912, passim: , V, 440, 183v
-
(5764) BERLIERE (U.) e.a., Monasticon Belge (voortgezet door het Centre National de recherche d'histoire religieuse): , III/2, 554
-
(5765) BERLIERE (U.) e.a., Monasticon Belge (voortgezet door het Centre National de recherche d'histoire religieuse): , VII/3, 254, 341
-
(5766) BERLIERE (U.) e.a., Monasticon Belge (voortgezet door het Centre National de recherche d'histoire religieuse): , VII/3, 442
-
(5767) VERSCHAEREN (J.), Inventaris van de abdij van Beaulieu te Petegem bij Oudenaarde, Brussel, 1972: , 70
-
(5768) WARICHEZ (J.), Etat bénéficial de la Flandre et du Tournaisis au temps de Philippe le Bon (1455), in: ASHEB, 1909-1912, passim: , IIIa, 456-7, VI, 95
-
(5861) Rijksarchief Brugge: , bl. nrs. 6849, 3429
-
(5864) Rijksarchief Brugge: , bl. nrs. 3505, 2368
-
(5921) PAUWELYN (C.), Lijsten van de gegoede burgers van Kortrijk en de struktuur van hun vermogens in 1440 en 1477, in: Standen en Landen, 63, 1973, pp. 9-46: , 16, 20
-
(5945) Limpens (1946), 13-15, 166
-
(6036) BLOCKMANS (W.P.) (ed.), Handelingen van de leden en van de staten van Vlaanderen : regering van Filips de Goede (10 september 1419 - 15 juni 1467), dl I: na de onderwerping van Brugge (4 maart 1438), Brussel, 1995: , n° 1025, 1119
-
(6104) BLOCKMANS (W.P.) (ed.), Handelingen van de leden en van de staten van Vlaanderen : regeringen van Maria van Bourgondie en Filips de Schone (5 januari 1477-26 september 1506), dl.I: tot de vrede van Kadzand (1492), Brussel, 1982: , 225
-
(6154) Archives Départementales du Côte d'Or (Dijon): , B1467, 20r
-
(6158) HAQUETTE (B.), Les nébuleuses drapières de la Châtellenie de Courtrai, in: HKGOK, 63, 1998, pp. 79-122:
-
(6260) Koninklijke Bibliotheek Albertina, Brussel: , FM, Hs. 103, II, passim
-
(6286) DECLERCQ (K.), Feodaliteit in het Brugse Vrije, leen en familie in de ambachten Oostkamp en Sijsele (ca. 1325-1515), onuitgegeven licentiaatsverhandeling KUL, Leuven, 1984:
-
(6305) BONCQUET (P.), Heerlijkheid en leen in de Roede van de Dertien Parochies (kasselrij Kortrijk, XIIIde - XVde eeuw), onuitgegeven licentiaatsverhandeling KUL, Leuven, 1981: , 213-214, 219, 229, 231, 253, 258
-
(6316) VERMEULEN (M.), Het grafelijk leenhof van Harelbeke. Feodaal en rechterlijk (1333-1514), onuitgegeven licentiaatsverhandeling KUL, Leuven, 1985: , 285, 286, 356, 357, 386, 441
-
(6338) GESQUIERE (G.), De Roede van Tielt, Kasselrij Kortrijk (XIVde eeuw - 1502): heerlijkheden en lenen gehouden van het kasteel van Kortrijk en het leenhof van Tielt, onuitgegeven licentiaatsverhandeling KUL, Leuven, 1982: , 422
-
(6354) MASSCHELEIN (L.), Heerlijkheid en leen in de Roede van Menen (Kasselrij Kortrijk, XIIde - begin XIVde eeuw), 3 dln., onuitgegeven licentiaatsverhandeling KUL, Leuven, 1982: , 190, 382-383, 446, 481, 512
-
(6393) Deboosere (1998), 176-177
-
(6394) VAN ROMPAEY (J.),Het grafelijk baljuwsambt in Vlaanderen tijdens de Bourgondische periode, Brussel, 1967 (VKAWLSK, KL, nr. 62): , 222, 621, 631, 646
-
(6395) OPSOMMER (R.), "Omme dat leengoed es thoochste dinc van der weerelt". Het leenrecht in Vlaanderen 14de en 15de eeuw (Algemeen Rijksarchief en Rijksarchief der Provinciën. Studia, 60), 2 dln., Brussel, 1995: , 562
-
(6422) DE SCHOUTHEETE DE TERVARENT (A.), Livre des feudataires des comtes de Flandre au Pays de Waes aux XIVe, XVe et XVIe siècles (Publications extraordinaires du Cercle Archéologique du Pays de Waes, 9), Sint-Niklaas, 1872: , 164-165
-
(6455) DE L'ESPINOY (Ph.), Recherche des Antiquitez et Noblesse de Flandres, Dowaai, 1631: , 231
-
(6456) DE LIMBURG-STIRUM (Th.) (ed.), Chanoine de Joigny. Manuscrit relatif aux seigneuries de Flandre, in: HOGKO, 7, 1926, pp. 305-384; 8, 1927, pp. 31-96, 165-180, 245-264, 265-30: , I, 354, 373
-
(6457) GAILLIARD (J.), Bruges et le Franc, ou leur magistrature et leur noblesse avec des données historiques et généalogiques sur chaque famille, 6 dln., Brugge, 1857-1864: , II, 329--337, 344-353, III, 307
-
(6761) Uyttebrouck (1974), 662-663
-
(6853) DE LICHTERVELDE (P.), Jacques de Lichtervelde seigneur de Coolscamp. Bailli de Courtrai 1394-1395, in: Mémoires du Cercle Historique et Archéologique de Courtrai, Kortrijk, 1936: , passim
-
(6980) Electronische databank van SCHOUPS (I.) met de Gentse magistraatslijsten voor de Bourgondische periode:
-
(7031) REYNEBEAU (L.), Het hof van een vorstin. Johanna van Castilië in de Nederlanden (1496-1506), onuitgegeven licentiaatsverhandeling RUG, Gent, 1998: , 59
-
(7137) GREVE (A.), Hansen, Hosteliers und Herbergen. Studien zum Aufenthalt hansischer Kaufleute in Brügge im 14. und 15. Jahrhundert, 2 dln., onuitgegeven doctoraatsverhandeling RUG, Gent, 1998: , W24
-
(7182) Algemeen Rijksarchief Brussel, fonds Rekenkamers: 17576, 6r
-
(7202) Algemeen Rijksarchief Brussel, fonds Rekenkamers: 17606, 4r
-
(7208) Algemeen Rijksarchief Brussel, fonds Rekenkamers: 17615, 4v
-
(7214) Algemeen Rijksarchief Brussel, fonds Rekenkamers: 17619, 3r
-
(7215) Algemeen Rijksarchief Brussel, fonds Rekenkamers: 17627, 5r/v
-
(7250) Algemeen Rijksarchief Brussel, fonds Rekenkamers: 1068, 67r, 81r, 177v
-
(7274) Algemeen Rijksarchief Brussel, fonds Rekenkamers: 1085, 263v, 266v, 288r, 282r, passim
-
(7292) Algemeen Rijksarchief Brussel, fonds Rekenkamers: 1086, 152r/v, 156, 170v
-
(7300) Algemeen Rijksarchief Brussel, fonds Rekenkamers: 1101, 41v, 70v
-
(7338) Algemeen Rijksarchief Brussel, fonds Rekenkamers: 1111, 181
-
(7368) Stadsarchief Brugge: , Wezerijboek St.-Jacobs 1409-1441, 33r
-
(7382) CARLIER (M.), Onwettige kinderen in de Bourgondische Nederlanden. Determinanten van hun plaats binnen de familie en binnen de maatschappij, onuitgegeven doctoraatsverhandeling RUG, Gent, 1998: , 386-387
-
(7384) BOONE (M.), Sources juridiques, sources littéraires: reflets de la vie politique et sociale dans le comté de Flandre à l'époque bourguignonne, in: E. Rassart-Eeckhout e.a. (ed.), La vie matérielle au Moyen Age, Louvain-la-Neuve, 1997, pp. 11-28:
-
(7431) FRIS (V.), Het Brugsche Calfvel van 1407-1411, Antwerpen, 1911: , 83 en passim
-
(7457) SOENS (T.), Rentmeesters, tollenaars en de anderen. Een onderzoek naar de beheerders van het grafelijk domen in Vlaanderen (1372-1404), III, bijlagen, onuitgegeven licentiaatsverhandeling RUG, Gent, 1999:
-
(7616) Archives Départementales du Nord (Lille), Série B (Chambre des Comptes): 17633
-
(7705) Archives Départementales du Nord (Lille), Série B (Chambre des Comptes): 4025
-
(7754) MOERMANS (K.), De culturele expressies van de raadsheren van de Raad van Vlaanderen (1419-1477), onuitgegeven licentiaatsverhandeling RUG, Gent, 1999:
-
(7982) Koninklijke Bibliotheek Albertina, Brussel: , FM, Hs. 100, passim